23
Zdjęcia satelitarne
Poniedziałek, marzec 23. 2009
Gwałtowne zwiększenie prędkości ruchu lodowca powoduje określone deformacje jęzora lodowcowego, w sposób istotny zmienia jego morfologiczne cechy. Na tym właśnie opierają się zasady interpretacji zdjęć wykonanych z przestrzeni kosmicznej. Szczególną wartość, jeśli chodzi o wnioski na temat ewolucji pulsujących lodowców, mają zdjęcia powtarzane regularnie co jakiś czas, zwłaszcza jeśli towarzyszą im prowadzone jednocześnie badania naziemne i obserwacje lotnicze. Pierwsze takie kompleksowe przedsięwzięcie było zrealizowane w latach siedemdziesiątych przez badaczy radzieckich. W charakterze poligonu badawczego wybrano dorzecza rzek Muksu i Obichingou w Pamirze, gdzie w latach 1972 1977 obserwowano transgresję wielu lodowców. Wykorzystano zdjęcia uzyskane podczas załogowych ekspedycji statków Sojuz 12 i Sojuz 22 oraz stacji orbitalnych Salut 3, Salut 4, Salut 5 i Salut 6.
W wyniku analizy zdjęć, szczególną uwagę zwrócono na grupę pulsujących lodowców w dolinie rzeki Sauksaj (basen rzeki Muksu), gdzie niemal jednocześnie miał miejsce spływ kilku wielkich lodowców: Wali, Dzierżyńskiego i Mały Saukdara. Ich aktywne stadia nie były synchroniczne: gdy jęzor lodowca Wali wędrował w dół, pozostałe lodowce miały już za sobą fazę kulminacji i wkroczyły w stadium degradacji. Również czas trwania wzmożonej aktywności nie był jednakowy: w przypadku lodowca Mały Saukdara — około 3,5 roku, u lodowca Dzierżyńskiego — około 4 lat i Wali — około 2 lat. Ogólny przyrost powierzchni tych trzech lodowców wyniósł 3,3 km2, a łączny wydatek lodu do doliny rzeki Sauksaj oceniono, na podstawie zdjęć satelitarnych, na 220 mln m3.
Innym, wzorcowym przykładem gwałtownego wzrostu aktywności lodowca był, badany na podstawie zdjęć satelitarnych, lodowiec Biwaczny (boczna odnoga lodowca Fedczenki). W roku 1976 stwierdzono wyraźną aktywizację jego górnych partii. W roku 1977 powierzchnia jęzora lodowcowego w jego środkowym odcinku wzrosła o kilkadziesiąt metrów i uległa licznym pęknięciom. Następnym etapem będzie niewątpliwie szybkie przesunięcie czoła lodowca — orzekli specjaliści, analizując obrazy z kosmosu.
Katalog lodowców pulsujących oparty będzie przede wszystkim na zdjęciach satelitarnych, dzięki którym możliwe jest nie tylko określenie typu lodowca, ale i jego fazy (pasywnej lub aktywnej) oraz śladów jego działalności w przeszłości. Wśród ogólnych oznak aktywizacji lodowców najważniejsze to: zmiany zarysu powierzchni zajętej przez lód, kształt jęzora (tzw. „lwia łapa"), przykrawędziowe szczeliny jęzora, lodospady z serakami, pojawienie się na powierzchni lodowca licznych szczelin, nasuwanie się jęzorów lodowca na inne lodowce i zbocza, tworzenie się jezior w dolinach zamkniętych przez lodowiec. Charakterystyczne są także zmiany zarysu moreny powierzchniowej: jej przemieszczenia, wygięcia, obecność specyficznych pętli.
W celu przeprowadzenia badań porównawczych poszczególne ekipy przebywające na stacji Salut 6 zwróciły uwagę na zespół lodowców w Kordylierach Patagońskich. Obserwując lodowiec O'Higgins, spływający z południowego patagońskiego pola lodowego do jeziora San Martin, kosmonauci byli świadkami narodzin potężnej góry lodowej. Pozwoliło to wyciągnąć wnioski na temat szybkości cofania się tego górskiego lodowca. Ocenia się, że lodowiec O'Higgins w ciągu 43 lat cofnął się o 14 km. Z porównania zdjęć satelitarnych z dotychczasowymi danymi wynika, że kształt tego pola lodowego podczas minionych 30 40 lat prawie nie zmienił się (można to było ocenić z dokładnością do 150 200 m.).
Analiza zdjęć satelitarnych dostarcza więc niezastąpionej informacji do poznania i kartowania wahań zasięgu lodowców górskich. Informacja taka jest również przydatna w badaniach rejonów polarnych, gdzie zdarzają się gwałtowne ruchy mas lodowych na skraju lądolodów. Ostatnio glacjologowie spotykają się z coraz większą liczbą faktów świadczących o szerokim występowaniu transgresji lodowcowych w przeszłości.
Brak komentarzy.
Dodaj swój komentarz: